Przejdź do głównej treści

Historia Centrum Edukacji Przyrodniczej

Historia Centrum Edukacji Przyrodniczej

Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego (CEP) jest jednostką pozawydziałową, w której zostały zebrane zbiory przyrodnicze przechowywane uprzednio w Instytucie Zoologii i Badań Biomedycznych, Instytucie Nauk Geologicznych i Instytucie Botaniki.

 

Jednostkami sprawującymi bezpośrednią opiekę nad zbiorami były:

  • Muzeum Zoologiczne UJ (ul. Ingardena 6),
  • Muzeum Geologiczne UJ (ul. Oleandry 2a),
  • Muzeum Paleobotaniczne UJ (ul. Kopernika 27)
  • Muzeum Antropologiczne przy Zakładzie Antropologii UJ (ul. Gronostajowa 9).

Historia tych zbiorów jest bardzo długa, a jej początek przypada na rok 1782 kiedy do życia został powołany Gabinet Historii Naturalnej, powstały w wyniku reform przeprowadzonych przez Hugona Kołłątaja. Pierwszym opiekunem Gabinetu był profesor Jan Dominik Piotr Jaśkiewicz, który wyposażył go i przekazał zbiory pochodzące z własnych podróży oraz dokonał zakupów z Paryża kolekcji botanicznych i zoologicznych. Siedzibą Gabinetu była kamienica przy ulicy Anny 6. Kolejnymi opiekunami, którzy intensywnie powiększali kolekcje byli Baltazar Hacquet i Alojzy Rafał Estreicher. Zawirowania historyczne i związane z nimi dzieje Uniwersytetu doprowadziły w 1811 do podziału Gabinetu Historii Naturalnej na dwie odrębne jednostki: Gabinet Zoologii oraz Gabinet Mineralogii. Lata zaborów to okres intensywnej działalności profesorów: Kamila Hellera, Ignacego Czerwiakowskiego, Maksymiliana Siły-Nowickiego, Antoniego Wierzejskiego i Michała Siedleckiego. Również w tym czasie losy zbiorów były ściśle powiązane z historią krakowskiej uczelni będącej pod silnymi wpływami austriackiego zaborcy i zwierzchności Wiednia. W okresie międzywojennym zbiory podlegały katedrze zoologii i zarządzał nimi profesor Michał Siedlecki jednak ze względu na niedostatek pomieszczeń ich powiększanie zostało mocno ograniczone. Czasy II wojny światowej zbiory przetrwały w Collegium Physicum przy ulicy Anny 6 częściowo ukryte przez pracowników i od 1943 roku były wykorzystywane w tajnym nauczaniu studentów biologii. W okresie powojennym opiekę nad nimi sprawowali Zygmunt Grodziński oraz Wiktor Micherdziński.

Zobacz również: Zdjęcia Gabinetu Historii Naturalnej przy ul. Anny 6

Historia zbiorów antropologicznych rozpoczyna się w połowie XIX wieku, natomiast oficjalnie Muzeum Antropologiczne zostało powołane do życia na początku XX wieku przez prof. Izydora Kopernickiego i w takiej formie funkcjonowało przy Zakładzie Antropologii.

Z okazji 600-lecia założenia Uniwersytetu Krakowskiego władze zdecydowały o budowie nowej siedziby przy ulicy Ingardena 6, gdzie w 1967 oddano do użytku pawilon mieszczący aż do 2016 roku Muzeum Zoologiczne i Muzeum Geologiczne oraz zbiory antropologiczne. Dzięki staraniom profesora Janusza Wojtusiaka w 2009 roku rozpoczęły się prace nad opracowaniem koncepcji nowej jednostki, w której rozproszone zbiory mogłyby ponownie zostać scalone i objęte odpowiednią opieką. Owocem tych działań była budowa CEP w kompleksie budynków III Kampusu UJ przy ulicy Gronostajowej 5.

Zobacz również: zdjęcia z Muzeum Zoologicznego i Muzeum Geologicznego

Budynek Centrum Edukacji Przyrodniczej, to obiekt dwukondygnacyjny, o powierzchni użytkowej ok. 4700 m2. Na część ekspozycyjną przypada około 2500 m2, na część magazynową około 600 m2, natomiast pozostała powierzchnia budynku to zaplecze pracownicze, pracownie konserwatorskie i badawcze, sala wykładowa i ćwiczeniowa oraz zaplecze techniczne. Budowa obiektu rozpoczęła się w 2012 roku, a przejęcie do użytkowania nastąpiło dwa lata później. Proces wyposażania i budowa infrastruktury ekspozycji trwały do drugiej połowy 2015 roku. W roku akademickim 2015/2016 w CEP odbywały się już pierwsze zajęcia dydaktyczne. Proces przenoszenia zbiorów rozłożony został na okres wielu miesięcy i zakończył się w roku 2017.

Zobacz również: Historia budowy Centrum Edukacji Przyrodniczej